درس اول سوم متوسطه
عنوان درس و دوره ی تحصیلی : درس اول سوم متوسطه نام ونام خانوادگی تهیه کننده : فاطمه رضایی
از مجمع آموزشی امام حسین ( ع ) تاریخ : 1/11/89
هدفهای اصلی این درس عبارتند از:
1) شناخت فعل معتل مثال و به دست آوردن صیغه های خواسته شده
2) شناخت فعل معتل اجوف و کاربرد صیغه ها به صورت مناسب
اینجانب مطالب این درس را اینگونه ارائه می نمایم :
در جلسه ی اول : بر اساس مطالب موجود در مقدمه ، فوائد و اسلوب مقدمه ای را بیان می کنم . سپس ده دقیقه به دانش آموزان فرصت می دهم تا مطالب صفحه ی (5) را به دقت بخوانند و ابهامات و سوالات خود را مطرح نمایند . سپس از دانش آموزان می خواهم تا نتیجه ی مطالعه خود را برای دیگران یبان نمایند. با توضیحات تکمیلی بحث را جمع بندی نموده و خلاصه آن را روی تابلو می نویسم. فعل ها بر اساس حروف اصلی خود به دو گروه صحیح و معتل تقسیم می شوند. اکر فاء الفعل آنها حرف عله ( و- ا – ی ) باشد فعل مثال و اگر عین الفعل آنها حرف عله باشد اجوف و اگر لام الفعل آنها حرف عله باشد ناقص می گوییم .
درس امروز ما فعل مثال و تغییراتی است که در آن روی می دهد که به این تغییرات اعلال می گویند هدف ما در این درس پی بردن به این تغییرات و رعایت آن است .
نکات مهم : 1) صرف ماضی مثال مانند فعلهای صحیح است و هیچگونه تغییری در حرف عله رخ نمی دهد .
2) در صرف مضارع مثال در کلیه ی صیغه ها حرف عله حذف می شود . 3 ) آن دسته از فعلهایی که از فعل مضارع مثال ساخته می شوند نیز حرف عله در آنها نیز حذف می شود.
سپس در پایان فعل ها ی مثال به دانش آموزان می دهم تا آنها را به صورت ماضی ، مضارع، امر و نهی صرف نمایند تا ملکه ی ذهن آنها شود.
در جلسه ی دوم : فعل اجوف را به عنوان موضوع اصلی درس معرفی می کنم و بررسی تغییرات فعل اجوف در صیغه های مختلف را به عنوان اهداف درس بیان می کنم .
در ابتدا ده دقیقه به دانش آموزان فرصت می دهم تا به کشف قاعده ی ماضی اجوف بپردازند بعد از پایان وقت از آنها می خواهم نتیجه بحث را بیان کنند و سپس با توضیحات تکمیلی بحث را جمع بندی می کنم و خلاصه آن را روی تابلو می نویسم .
1) در صرف ماضی اجوف از صیغه ی ششم به بعد حرف عله حذف می شود. 2) بعد از حذف حرف عله اگر عین الفعل ضمه باشد حرف اول ضمه می گیرد و در غیر این صورت کسره می آید. و سپس یک فعل ماضی اجوف به دانش آموزان می دهم تا آن را صرف نمایندوبعد فرصت می دهم تا اختبر نفسک را حل نمایند .
پس از آنکه به دانش آموزان فرصت دادم تا خود به کشف قاعده ی مضارع اجوف بپردازند مطالب مهم این درس را این چنین خلاصه می نماییم . 1) در تمام صیغه های مضارع حرکت حرف عله به ما قبل آن داده می شود و خود ساکن می گردد. 2) در دو صیغه ی ششم و دوازدهم ( جمع مونث ها ) حرف عله حذف می شود . 3) در فعل امر اجوف صیغه های (1 و 6 ) مخاطب حرف عله حذف می شود.4) فعل های اجوف بدون ضمیر بارز هر گاه مجزوم شوند حرف عله آنها حذف می شود. 5) فعل های که مضارع آنها ذدارای "الف " است در امر و مضارع مجزوم فاء الفعل آنها مفتوح می باشد .
در پایان فعل های اجوف به دانش آموزان می دهم تا آنها در سر کلاس به صورت ماضی ، مضارع ، امر و نهی صرف نمایند تا با تکرار ملکه ی ذهن آنها شود .
نکات قابل توجه اساسی که در تدریس این درس باید مورد تاکید قرار گیرد :
1) این درس باید در دو جلسه تدریس شود .
2) اصل در این درس تکرار و تمرین و صیغه سازی است که باید به طور جدی مد نظر گرفته شود .
3) باید از مباحث کتاب خارج نشد زیرا گاهی توضیحات اضافی به جای اینکه در تفهیم مطلبی موثر واقع شود باعث پیچیدگی آن مطلب می شود .
دو سوال اساسی همراه با پاسخ از این درس که می تواند در برگیرنده موضوع درس از یک سو و قابلیت طرح در امتحان از سوی دیگر باشد عبارت است از :
1) عین الافعال المعتله و اذکر نوعها :
هب لنا من لدنک رحمه .
2) جاهای خالی را با کلمات داخل پرانتز تکمیل نمایید .
و اذا ..................... للملائکه اسجدوا لآدم فسجدوا . ( الماضی للمتکلم مع الغیر من " قال ")